نگاهی به ریشههای قیام دیماه از زبان یک روزنامه حکومتی
کالبدشکافی اقتصادی قیام دیماه؛ چرا سفرههای خالی به خیابان آمدند؟
در دیماه ۱۴۰۴، ایران شاهد تحولاتی عمیق در مناسبات اجتماعی و اقتصادی خود بود. این خیزش که با اعتراض کسبه بازار تهران به نوسانات ارزی آغاز شد، بهسرعت سراسر کشور را فراگرفت. تحلیلها نشان میدهد ریشههای اصلی قیام دیماه در چهار کانون اصلی اعتراضات، مستقیماً با فقر و تورم در ارتباط است. بیکاری و کاهش شدید قدرت خرید مردم، محرکهای اصلی این نارضایتیهای گسترده بودند.
کانونهای اصلی و آغاز تلاطمهای معیشتی در پایتخت
روزنامه حکومتی شرق به بررسی این عوامل پرداخته است. دادههای زیر منتج از این روزنامه حکومتی است. دیماه ۱۴۰۴ مقطعی سرنوشتساز در تاریخ تحولات معیشتی ایران محسوب میشود. اعتراضات از بازار تهران شروع شد و به دلیل تورم شدید، به سرعت در کشور گسترش یافت. این واکنشها اگرچه ابتدا جنبه اقتصادی داشت، اما به زودی به نماد انتقاد از سیاستهای کلان بدل گشت. حضور اقشار مختلف در خیابانها نشاندهنده عمق بحران رفاه در جامعه بود. طبق گزارشهای میدانی، برخی شهرها به قطبهای اصلی قیام دیماه تبدیل شدند. تهران به عنوان مرکز ثقل این اتفاقات، نقش مهمی در شکلگیری اعتراضات داشت. اعتصابات در پایتخت نشانهای از واکنش جدی به وضعیت وخیم معیشتی بود. همزمان اصفهان نیز به دلیل ساختار صنعتی خود، به یکی از محورهای تداوم اعتراضات تبدیل شد. در شرق کشور، مشهد شاهد حضور پرشمار مردم در انتقاد به فشارهای اقتصادی بود. آبدانان در ایلام نیز به نماد اعتراض مناطق کمتربرخوردار تبدیل گشت. آمار وزارت بهداشت نشان میدهد بیشترین مراجعات درمانی مربوط به تهران، مشهد و اصفهان بوده است. این دادهها تلاقی فشارهای معیشتی و مراجعات گسترده به خدمات عمومی را تایید میکند. بررسیهای مرکز آمار نشاندهنده وضعیت بحرانی اشتغال در این چهار استان کلیدی است. طبق آمار سال ۱۴۰۰، حدود ۳۸ درصد خانوارهای خراسان رضوی زیر خط فقر بودهاند. این رقم در ایلام حدود ۳۲ درصد و در اصفهان ۲۰ درصد گزارش شده است. در تهران نیز ۱۷ درصد جمعیت با فقر دست و پنجه نرم میکنند.
شاخص فلاکت و گسترش فقر پنهان در کلانشهرها ییش درآمد قیام دیماه
شاخص فلاکت در سال ۱۴۰۲ برای اصفهان عدد ۵۵.۵ و برای خراسان رضوی ۴۹.۲ ثبت شده است. ایلام با عدد ۴۹.۸ و تهران با ۴۳.۲ در ردیف مناطق پرفشار اقتصادی هستند. این ارقام نشاندهنده کاهش شدید قدرت خرید و چالشهای متراکم اجتماعی در این مناطق است. قیام دیماه پاسخی به این فشارهای ساختاری در مناطق توسعهنیافته و صنعتی بود. در اصفهان، مطالبات اقتصادی مسئلهای دیرینه است که در لایههای جامعه جریان دارد. رکود تولید و بیثباتی ارزی، معیشت هزاران خانواده را در این استان تضعیف کرده است. در جریان ناآرامیها، بدنه اصلی صنعتگران کمتر درگیر خشونتهای خیابانی شدند. اما در برخی مناطق اصفهان، درگیریهای شدیدی به وقوع پیوست. مراجعات گسترده مردم به مراکز توزیع کالای حمایتی، نشانهای از بحران است. «در منطقه ۱۴ اصفهان با نیممیلیون جمعیت، حجم مراجعات به مراکز حمایتی افزایش یافته است». این وضعیت به وضوح نشاندهنده گسترش فقر پنهان در میان طبقه متوسط است. افرادی که پیشتر وضعیت پایداری داشتند، اکنون تحت شدیدترین فشارهای اقتصادی هستند. در این مناطق، بسیاری از خانوادهها عملاً در وضعیت بقا به سر میبرند. بیکاری جوانان و وابستگی به یارانهها، این نقاط را آسیبپذیر کرده است. اشتغال یکی از محورهای اصلی بحران اجتماعی در کلانشهر اصفهان است. بسیاری از نیروهای فعال با بیکاری یا اشتغال ناپایدار دست و پنجه نرم میکنند. فشار اقتصادی اکنون مرزهای سیاسی را درنوردیده و همه اقشار را درگیر کرده است.
فرسودگی اجتماعی و بحران حاشیهنشینی در مشهد و ایلام
پدیده کارتنخوابی در اصفهان به یکی از نگرانکنندهترین تحولات اجتماعی تبدیل شده است. مراکز حمایتی با کمبود منابع مواجه شده و توان پاسخگویی به نیازها را ندارند. این جابهجایی طبقاتی نشاندهنده فروپاشی تدریجی طبقه متوسط روستایی است. قیام دیماه در شهرهای محروم غرب کشور نیز پیامدهای ملموسی داشت. آبدانان نمونهای است که ترکیب بیکاری مزمن و فاصله درآمدی را به تصویر میکشد. منابع نفت و گاز منطقه سهمی در بهبود زندگی مردم محلی نداشته است. ریشه نارضایتی در ایلام، تبعیضهای ساختاری و نگاه ناعادلانه به توزیع منابع است. مردم آبدانان خواهان پایان دادن به تصمیمگیریهای مبتنی بر روابط هستند. قیام دیماه در این مناطق با تمامی تجمعات پیشین تفاوت بنیادین دارد. کاهش ارزش پول ملی و تعطیلی تولید، مردم را به خیابان کشانده است. اعتراضات ابتدا در بازار شکل گرفت و سپس به دانشگاه و محلهها رسید. در مشهد، وضعیت اقتصادی بسیار وخیمتر از آمارهای رسمی است. حاشیهنشینی در این شهر به مرحله بحرانی و رو به رشد رسیده است. بیش از ۳۰ درصد جمعیت مشهد در سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکنند.
تحلیل نهایی؛ پیوند ناگسستنی معیشت و اعتراض
بالاترین میزان حاشیهنشینی کشور با جمعیتی بیش از ۱.۳ میلیون نفر در مشهد قرار دارد. اگرچه نرخ بیکاری رسمی تکرقمی است، اما اشتغال ناامن در حاشیهها بیداد میکند. درآمدهای ناچیز مردم توان پوشش هزینههای مسکن و خوراک را ندارد. تورم افسارگسیخته باعث شده مردم احساس کنند سازوکارهای رسمی کارایی ندارند. راهاندازی آشپزخانههای عمومی در حاشیه مشهد نشاندهنده شدت فقر است. همین فشارهای خردکننده باعث حضور فعال مردم در تجمعهای قیام دیماه شد. تحلیل دادهها ثابت میکند که اعتراضات سال ۱۴۰۴ صرفاً یک پدیده سیاسی نبود. بلکه واکنشی دفاعی از سوی جامعهای بود که تحت فشار تورم ۵۰ درصدی له شده است. قیام دیماه فریاد اقشاری بود که بین بیکاری و فقر مطلق محاصره شدهاند. بدون اصلاح ساختارهای اقتصادی، این پتانسیل اعتراضی در لایههای زیرین جامعه باقی خواهد ماند. توزیع ناعادلانه ثروت در استانهایی مثل ایلام و اصفهان، شکاف طبقاتی را عمیقتر کرده است. قیام دیماه نشان داد که معیشت، خط قرمز تمامی گروههای اجتماعی ایران است. در نهایت، تا زمانی که تورم مهار نشود، ثبات اجتماعی با چالشهای جدی روبرو خواهد بود. قیام دیماه آینهای از واقعیتهای تلخ اقتصادی در چهار کانون اصلی بحران بود. تکرار این حوادث پیامی روشن برای سیاستگذاران جهت تغییر رویکردهای کلان اقتصادی دارد.
بررسی کانونهای چهارگانه اعتراضات نشان میدهد که قیام دیماه ریشهای عمیق در ناترازیهای اقتصادی دارد. فقر مطلق در ایلام و مشهد، تورم ساختاری در اصفهان و بحران معیشتی در تهران به مانند دیگر شهرها و مناطق کشور، دست به دست هم دادند تا یکی از گستردهترین اعتراضات دهههای اخیر شکل بگیرد. آمارها نشاندهنده سقوط طبقه متوسط به زیر خط فقر و ناامیدی از بهبود شرایط شغلی است. تا زمانی که ریشههای اقتصادی این بحران یعنی بیکاری و تورم درمان نشوند، سایه نارضایتی بر فضای اجتماعی ایران سنگینی خواهد کرد.
🟢 # مرگ_بر_خامنهای
🍏# مجاهدین_خلق ایران # کانونهای شورشی
🌳 # مریم رجوی #ایران
🌻 پیوند این بلاک با توئیتر BaharIran@ 7
