تاونهال - استروان استیونسون: هفت خواسته ایران و توهم خطرناک صلح
گستاخی دیکتاتوری مذهبی حاکم بر ایران، حیرتانگیز است. تهران پس از آنکه خاورمیانه را به ورطه درگیریهای ویرانگر کشاند، امنیت کشتیرانی بینالمللی را تهدید کرد و به کشورهای همسایه یورش برد، اکنون هفت خواسته را پیش روی واشنگتن گذاشته است؛ خواستههایی که تحقق آنها را پیششرط آغاز مذاکرات قرار داده است. بنا بر گزارشها، این موارد شامل لغو تحریمهای آمریکا، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران و پرداخت غرامت جنگی است. در واقع، آخوندها میخواهند پیش از آنکه درباره پیامدهای رفتار خود پاسخگو باشند، پاداش دریافت کنند.
این پیشنهاد که از طریق قطر ارائه شده، در مقطعی بسیار حساس و خطرناک مطرح میشود. با پایان یافتن انتخابات میاندورهای آمریکا، دونالد ترامپ، رئیسجمهور، احتمال از سرگیری عملیات نظامی علیه ایران را رد نکرده است. در مقابل، تهران نیز تهدید به تلافیجویی در ابعادی بهمراتب گستردهتر کرده است. دیپلماتها سخت در تلاشند تا از شعلهور شدن دوباره خشونت در منطقهای که همین حالا هم از جنگ فرسوده شده است، جلوگیری کنند.
جلوگیری از خونریزی بیشتر، امری حیاتی است؛ اما اشتباهی بزرگ خواهد بود اگر فقدان موقت درگیری را با صلحی پایدار و ماندگار یکی بدانیم. در طول ۱۵ سال حضورم در پارلمان اروپا — که پنج سال آن به ریاست هیئت روابط با عراق گذشت — من شاهد مداخلات تهران در کشورهای همسایه بودهام. این رژیم با پرورش گروههای شبهنظامی، نفوذ در نهادهای سیاسی و بهرهبرداری از بیثباتیها، همزمان خود را به عنوان شریکی دیپلماتیک و مسئولیتپذیر جلوه میداد. مذاکرات کنونی نیز دقیقاً نشانههای همان راهبرد آشنا را در خود دارد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرده است که محدودیتها در تنگه هرمز تا زمانی که واشنگتن شروط تهران را نپذیرد، باقی خواهد ماند. رژیمی که یکی از حیاتیترین آبراههای جهان را به ابزاری برای تهدید (سلاح) تبدیل کرده، در واقع برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی، طلب باج میکند.
تهران شیوهای بهغایت فرصتطلبانه و بدبینانه برای بهرهبرداری از این بحران یافته است. این رژیم برای کشتیهای متعلق به چین، هند، عراق و قطر معافیتهایی قائل شده است؛ بدینگونه که ممکن است از کشتیهای چینی و هندی «حق عبور» دریافت کند، در حالی که قطر اجازه عبور رایگان دارد. در این میان، انتظار میرود هند دارو تأمین کند، چین حمایت سیاسی ارائه دهد و قطر همچنان به عنوان میانجی اصلی دیپلماتیک عمل کند. این اقدام نه یک امتیاز سخاوتمندانه به تجارت بینالمللی، بلکه تلاشی حسابشده برای ایجاد شکاف در جامعه جهانی، تأمین کالاهای ضروری و کسب منافع سیاسی و مالی از بحرانی است که خود تهران آن را پدید آورده است. چین که بیشتر نفت صادراتی ایران را خریداری میکند، از رفتار ترجیحی استقبال میکند. هند به دسترسی قابل اعتماد به انرژی خلیج فارس نیاز دارد. قطر منافع تجاری قابل توجهی در حفظ عملکرد مسیرهای دریایی دارد. عراق همچنان به طرز عمیقی در معرض نفوذ ایران است. چنین ترتیباتی سابقهای وحشتناک ایجاد میکند. آزادی دریانوردی به امتیازی تبدیل میشود که توسط یک رژیم اقتدارگرا اعطا میشود تا یک اصل قانون بینالمللی.
در همین حال، رضایی برای گفتگو با ولادیمیر پوتین به مسکو سفر کرده است و حامل پیامی شخصی، در ظاهر از جانب رهبر در سایه، مجتبی خامنهای، بوده است. تهران در حالی که به دنبال همکاری نزدیکتر در زمینه انرژی و ترتیبات امنیتی منطقهای است، به دنبال حمایت دیپلماتیک روسیه است. پوتین که به استفاده از انرژی و فشار نظامی به عنوان ابزار سیاست خارجی عادت دارد، به سختی از روشهای شرکای ایرانی خود نگران خواهد شد.
اما اگر واشنگتن خواستههای تهران را بپذیرد چه اتفاقی میافتد؟ کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدود شده، فضای تنفس مالی قابل توجهی را فراهم میکند. دلیل کمی وجود دارد که باور کنیم این منابع در درجه اول شرایط فلاکتبار ایرانیان عادی را بهبود میبخشند. سپاه پاسداران، دستگاههای امنیتی و نیروهای نیابتی منطقهای برای تأمین مالی مجدد رقابت خواهند کرد. حزبالله در لبنان، حماس در غزه، حوثیها در یمن و شبهنظامیان در سراسر عراق پیامدهای مخرب جاهطلبیهای منطقهای ایران را نشان دادهاند. دادن منابع تازه به رژیم بدون محدودیتهای قابل اجرا، خطر بازسازی این شبکههای بیثباتکننده را به همراه دارد.
مسئله هستهای حتی نگرانکنندهتر است. واشنگتن اصرار دارد که برنامه هستهای ایران باید بخشی از مذاکرات اولیه باشد. تهران میخواهد ابتدا خواستههایش برآورده شود. اگر تحریمها قبل از ایجاد پادمانهای هستهای معتبر از بین بروند، رژیم میتواند زمان، پول و فرصت لازم را برای بازسازی قابلیتهای آسیبدیده در طول جنگ به دست آورد.
هر گونه توافقی باید شامل بازرسیهای بینالمللی سرزده، محدودیتهای قابل تأیید مستقل و سازوکارهای مؤثر برای پاسخ به تخلفات باشد. وعدههای تهران کافی نیست. تاریخ دیپلماسی هستهای با جمهوری اسلامی باید این درس را به دولتهای غربی آموخته باشد.
مسئله دیگری وجود دارد که تقریباً به طور کامل در این تبادلات دیپلماتیک آشفته غایب است. در مورد مردم ایران چطور؟
در حالی که وزرای امور خارجه در مورد تحریمها، خطوط کشتیرانی و تضمینهای امنیتی بحث میکنند، میلیونها ایرانی همچنان در دام دیکتاتوریای گرفتار هستند که به درخواستهای آزادی با زندان، شکنجه و اعدام پاسخ میدهد. به نظر میرسد آرمانهای آنها در مقایسه با دولتهایی که به دنبال سازش با تهران هستند، در درجه دوم اهمیت قرار دارد.
مبارزه مردم ایران برای تغییر دموکراتیک شایسته تقدیر است. هرگونه توافق پایدار باید بین محافظت از ایران به عنوان یک ملت و حفظ نهاد روحانیت که از طریق ترس حکومت میکند، تمایز قائل شود. جامعه بینالمللی باید از یک گذار مسالمتآمیز و دموکراتیک که توسط خود ایرانیان تعیین میشود، با انتخابات آزاد، برابری در برابر قانون و جدایی دین از دولت حمایت کند. جایگزینی یک دیکتاتوری با دیکتاتوری دیگر، این فاجعه را تداوم میبخشد.
پس ایران از اینجا به کجا میرود؟ ترامپ با یک انتخاب غیرقابل اجتناب روبرو است. اقدام نظامی مجدد میتواند یک رویارویی فاجعهبار منطقهای دیگر را آغاز کند. تسلیم میتواند یک دیکتاتوری ضعیف را نجات دهد و ماجراجویی هستهای و منطقهای بیشتری را تشویق کند. از طرف دیگر، واشنگتن و متحدان این کشور باید در حالی که بر تعهدات قابل تأیید، آزادی ناوبری از طریق هرمز و محدودیتهای معنادار هستهای اصرار دارند، پایان دادن به خصومتها از طریق مذاکره را دنبال کنند. اما چنین مفاد مذاکرهشدهای قبلاً بدون موفقیت آزمایش شدهاند.
وقت آن رسیده که غرب متوجه شود بقای رژیم آخوندی مترادف با ثبات نیست. هفت خواسته تهران، بیش از آنکه طرحی برای صلح باشد، تلاشی برای تبدیل رویارویی نظامی به مزیت سیاسی و اقتصادی است. ملاها قمار میکنند که ترس از جنگ دیگری، دشمنانشان را متقاعد میکند تا آنچه را که سالها فشار دیپلماتیک نتوانسته به آن دست یابد، بپذیرند. پاداش دادن به این قمار فاجعهبار خواهد بود. صلح به شدت مورد نیاز است. اما توافقی که امور مالی رژیم را بازیابی کند، جاهطلبیهای هستهای آن را احیا کند و مردم ایران را رها کند، تنها زمینه را برای فاجعه دیگری فراهم میکند.
غرب مماشات را امتحان کرده و جنگ را نیز امتحان کرده است. هر دو شکست خوردهاند. اکنون مطمئناً راه پیش رو این است که کشورهای غربی از مردم ایران و تلاش آنها برای سرنگونی این دیکتاتوری شیطانی مذهبی و جایگزینی آن با یک جمهوری دموکراتیک حمایت کنند. خاورمیانه به اندازه کافی از توافقاتی که تسویه حساب را به تعویق میاندازند و در عین حال علل درگیری را دست نخورده باقی میگذارند، رنج برده است. این بار، هدف باید چیزی پایدارتر از یک مهلت موقت دیگر برای حاکمان تهران باشد.
🍏# مجاهدین_خلق ایران # کانونهای شورشی 🌳 # مریم رجوی 🌻 پیوند این بلاک با توئیتر BaharIran@7











