ایران زیر جنگ و اعدام، ، زوال آزادی بیان؛- روزنامهنگاران ایران میان چرخدندههای سرکوب و انزوا
زوال آزادی بیان؛ روزنامهنگاران در ایران میان چرخدندههای سرکوب و انزوا
بر اساس گزراش گزارشگران بدون مرز، وضعیت آزادی مطبوعات در سراسر جهان به پایینترین سطح خود در ربع قرن اخیر رسیده است. در این میان، شرایط برای روزنامهنگاران در ایران به شکلی نگرانکننده وخیمتر شده و این کشور اکنون در رتبه ۱۷۷ جدول جهانی قرار دارد. ایران با سقوطی یک پلهای، همچنان در زمره خطرناکترین مناطق برای فعالیت رسانهای شناخته میشود. این زوال ساختاری نشاندهنده فشارهای بیامان بر کسانی است که وظیفه اطلاعرسانی را بر عهده دارند. گزارشهای بینالمللی تاکید میکنند که تنها وضعیت سه کشور اریتره، کره شمالی و چین از ایران بحرانیتر است. این موضوع به خوبی گویای خفقان حاکم بر فضای رسانهای ایران در سال جاری است.
ایران؛ چهارمین محیط پرخطر برای فعالیت روزنامهنگاران
بر اساس گزارش منتشر شده گزارشگران بدون مرز در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، میانگین جهانی امتیاز آزادی مطبوعات به پایینترین حد در ۲۵ سال اخیر رسیده است. این شاخص که از سوی گزارشگران بدون مرز منتشر میشود، وضعیت کشورها را در پنج حوزه کلیدی ارزیابی میکند. این حوزهها شامل معیارهای اقتصادی، حقوقی، امنیتی، سیاسی و اجتماعی هستند که امنیت حرفهای روزنامهنگاران را تضمین میکنند. بررسیها نشان میدهد که شاخص حقوقی بیشترین افت را در سال گذشته میلادی تجربه کرده است. این امر به معنای افزایش جرمانگاری فعالیتهای رسانهای در سطح بینالمللی و به ویژه در ایران است. در حال حاضر، بیش از نیمی از کشورهای جهان در دستههای «سخت» و «بسیار جدی» قرار گرفتهاند.
در ردهبندی سال ۲۰۲۶، ایران با رتبه ۱۷۷ پس از کشورهایی مانند اریتره، کره شمالی و چین در انتهای جدول ایستاده است. این جایگاه نشان میدهد که ایران عملاً به چهارمین کشور خطرناک برای فعالیت روزنامهنگاران تبدیل شده است. در حالی که نروژ برای دهمین سال متوالی در صدر جدول قرار دارد، ایران در قعر آن دست و پا میزند. تنها ۷ کشور در کل جهان دارای محیطی «خوب» برای فعالیت رسانهای هستند. این کشورها در مجموع تنها ۱ درصد از جمعیت کل کره زمین را در خود جای دادهاند. این آمار وحشتناک نشاندهنده انزوای شدید جریان آزاد اطلاعات در جوامع تحت سلطه حکومتهای مقتدر است.
ابزارهای قانونی برای خفه کردن صدای منتقدان
سازمان گزارشگران بدون مرز هشدار میدهد که قوانین امنیت ملی به سلاحی علیه مطبوعات تبدیل شدهاند. از سال ۲۰۰۱ به بعد، گسترش زرادخانههای قانونی محدودکننده، حق دسترسی به اطلاعات را حتی در دموکراسیها تضعیف کرده است. در ایران، این روند با شدت بیشتری دنبال میشود و روزنامهنگاران با اتهامات امنیتی متعددی روبرو هستند. جرمانگاری فزاینده روزنامهنگاری باعث شده تا فضای اطلاعاتی بیش از هر زمان دیگری محدود شود. بر اساس آمارهای موجود، در سال ۲۰۰۲ میلادی، حدود ۲۰ درصد مردم جهان در محیطهای رسانی «خوب» زندگی میکردند. اما امروز این عدد به کمتر از ۱ درصد کاهش یافته است که یک فاجعه انسانی است.
جنگها یکی از عوامل اصلی کاهش آزادی مطبوعات و افزایش خطرات برای روزنامهنگاران هستند. در مناطقی مانند غزه، سودان و یمن، فعالان رسانهای با تهدیدات مستقیم جانی مواجه شدهاند. گزارش سال ۲۰۲۶ اشاره میکند که ایران نیز به دلیل تنشهای منطقهای و سرکوبهای داخلی، دچار عقبگرد شده است. روسیه نیز با رتبه ۱۷۲ همچنان یکی از بدترین کشورها برای آزادی بیان محسوب میشود. در این میان، سوریه پس از تحولات سیاسی ۳۶ رتبه صعود کرده و به جایگاه ۱۴۱ رسیده است. اما برای روزنامهنگاران شاغل در ایران، هیچ نشانهای از بهبود شرایط به چشم نمیخورد و فشارها مضاعف شده است.
ضرورت اقدام بینالمللی برای پایان دادن به مصونیت از مجازات
گزارشگران بدون مرز با طرح یک پرسش جدی، آینده آزادی بیان را به چالش کشیده است. تا چه زمانی قرار است انسداد سیستماتیک فعالیت روزنامهنگاران توسط حکومتهای اقتدارگرا و بازیگران غارتگر تحمل شود؟ در حال حاضر ۵۲.۲ درصد از کشورهای جهان در وضعیت «دشوار» یا «بسیار جدی» قرار دارند. این در حالی است که در سال ۲۰۰۲، این دسته تنها ۱۳.۷ درصد از کشورها را شامل میشد. برای محافظت از روزنامهنگاران، دیگر بیان اصول اخلاقی کافی نیست و باید ضمانتهای حقوقی محکمی ایجاد شود. پایان دادن به جرمانگاری این حرفه و لغو قوانین محدودکننده امنیت ملی، نخستین گام برای تغییر این وضعیت وخیم است.
در پایان باید گفت که وضعیت روزنامهنگاران در ایران به نقطهای بحرانی و بیسابقه رسیده است. سقوط به رتبه ۱۷۷ و قرار گرفتن در کنار بستهترین رژیمهای جهان، پیامی روشن برای جامعه جهانی دارد. روزنامهنگاران در ایران با ریسکهای بزرگی از جمله زندان، تهدید و محرومیتهای اجتماعی روبرو هستند. بدون تغییرات ساختاری در حاکمیت یا تغییر آن، فضای اطلاعرسانی در ایران روز به روز قرمزتر خواهد شد. تجربه ۲۵ سال اخیر نشان داده است که سکوت در برابر سرکوب، تنها به جسورتر شدن عاملان آن منجر میشود. پاسداری از حق دانستن مردم، مستلزم حمایت جدی و عملی از کسانی است که در خط مقدم حقیقت ایستادهاند.
منابع
- سایت گزارشگران بدون مرز ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵: شاخص ۲۰۲۶ گزارشگران بدون مرز: آزادی مطبوعات در پایینترین سطح ۲۵ سال گذشته
🟢 # مرگ_بر_خامنهای
🍏# مجاهدین_خلق ایران # کانونهای شورشی
🌳 # مریم رجوی #ایران
