نگاهی به عملیات کبیر عقیدتی - سیاسی فروغ جاویدان بزرگترین عملیات سرنگونی علیه رژیم ضد بشری ایران
بزرگترین عملیات سرنگونی رژیم ایران چگونه شکل گرفت؟
میگویند بر خلاف خواست ستمگران، تاریخ را زنان و مردانی می نویسند که در زمان درست و در مکان درست به مسئولیت خود پاسخ بدهند.
۳۸سال پیش تاریخ ایران شاهد یکی از این صحنههای تاریخی بود. روز سوم مرداد سالگرد بزرگترین عملیات تاریخی رزمندگان مردم ایران برای سرنگونی رژیم حاکم بر ایران است. عملیات فروغ جاویدان عملیات بزرگ مجاهدین خلق بود که در تاریخ سوم مرداد ۱۳۶۷ آغاز و ۴روز بعد، در هفتم مرداد به پایان رسید. این عملیات از طرف جمهوری اسلامی «مرصاد» نامیده میشود. در این عملیات ارتش آزادیبخش ملی ایران (مجاهدین خلق) با هدف فتح تهران وارد ایران شد و توانست تا عمق ۱۵۰کیلومتری خاک ایران پیشروی کند.
در عملیات فروغ جاویدان ۱۳۰۴ تن از مجاهدین خلق به شهادت رسیدند و ۵۵هزارنفر از نیروهای سپاه و بسیج کشته شدند. تصاویر نشان میدهد برخی از مردم در مسیر با انگیزه سرنگونی رژیم ایران به مجاهدین خلق پیوستند. عملیات فروغ جاویدان از ماهها قبل طراحی شده بود اما قرار نبود در چنین تاریخی انجام شود. چند ماه پیش از آن، مجاهدین در عملیات چلچراغ شهر مهران را تسخیر کرده بودند. در این عملیات دو لشکر کامل و یک تیپ بزرگ جمهوری اسلامی متلاشی شد و مجاهدین خلق ۲میلیارد دلار غنیمت گرفتند. شعار مجاهدین این بود: امروز مهران! فردا تهران!
این عملیات زنگ خطر سرنگونی برای خمینی بود و بسیاری از تحلیلگران معتقد بودند که مجاهدین خلق در گام بعدی به تهران خواهند رسید.
به همین دلیل خمینی که پیش از آن، گفته بود تا «فتح قدس» دست از جنگ نخواهد کشید، به ناگهان اعلام کرد که قصد آتش بس دارد. آتش بس منجر به بسته شدن مرزها به لحاظ قوانین بینالمللی میشد و مجاهدین دیگر نمیتوانستند برای عملیات بعدی به قصد فتح تهران خود را آماده کنند. از سویی با پذیرش آتش بس، ارتش مجاهدین چشمانداز عملیات سرنگونی را از دست میداد و پیش از آن که حتی یکبار برای آن اقدام کرده و توان خود را به نمایش بگذارد، متوقف میشد. در نتیجه خمینی میتوانست آن را تنها زاییدهی جنگ ایران و عراق معرفی نماید.
به همین دلیل مجاهدین با پذیرش ریسک بسیار، به محض آن که زمزمهی پذیرش آتشبس را شنیدند، پیش از به تصویب رسیدن آن، در حالی که هنوز آمادهسازیهای خود را انجام نداده و تازه از عملیات پیشین بازگشته بودند، برای تسخیر تهران اقدام کردند و عملیات فروغ جاویدان را اجرایی کردند. در این عملیات نقش زنان مجاهدین بسیار برجسته بود. برخی از آنها در صحنههایی که توسط سران سپاه گزارش شد، به تنهایی با انبوهی از نیروهای مسلح رژیم ایران مقابله میکردند. مجاهدین خلق در عملیات فروغ جاویدان ۱۵۰کیلومتر، یعنی تا ۱۰ کیلومتری کرمانشاه پیشروی کردند. آنها در گردنهی چهارزبر متوقف شدند.
پیش از آغاز عملیات فروغ جاویدان
ارتش آزادیبخش ملی ایران در عملیاتی به نام چلچراغ در سال ۱۳۶۷ برای تسخیر شهر مهران، به پیروزی رسید. شعار ارتش آزادیبخش در آن عملیات، «امروز مهران، فردا تهران» بود. در این عملیات دولشکر کامل ارتش رژیم ایران و همچنین یک تیپ رزمی آن توسط ارتش آزادیبخش مجاهدین متلاشی شد. ۱۵۰۰نفر از نیروهای رژیم ایران تسلیم شدند. در این عملیات ۲میلیارد دلار غنیمت نصیب ارتش آزادیبخش شد.
پس از این که مجاهدین در عملیات چلچراغ به پیروزی رسیدند خمینی متوجه شد که اگر به جنگ ادامه دهد ممکن است مجاهدین در گام بعدی قصد حرکت به سوی تهران را داشته باشند، به همین دلیل آتشبس را پذیرفت. این پذیرش درحالی بود که خمینی بارها از ادامه جنگ سخن میگفت و تأکید داشت که تا آخرین خشت خانهها در تهران به جنگ ادامه خواهد داد.
خمینی با پذیرش سریع آتشبس میخواست فرصت آمادگی برای عملیات فروغ جاویدان را از ارتش آزادیبخش بگیرد. به این ترتیب میتوانست جلوی مجاهدین را که بهدنبال تسخیر تهران و سقوط حاکمیت او بودند، بگیرد.
مراحل عملیات فروغ جاویدان
در عملیات فروغ جاویدان، در مجموع ۱۰لشکر ارتش آزادیبخش شامل ۳۵تیپ رزمی و پشتیبانی (مرکب از تیپهای پیادهـ مکانیزه و زرهی و گردانهای آتشبار و مهندسی و واحدهای پدافند هوایی) در ۵محور شرکت داشتند. پیشروی نیروهای ارتش آزادیبخش در ساعت سهونیم بعدازظهر روز دوشنبه سوم مرداد۱۳۶۷ همزمان با عید قربان ـ یکهفته پس از پذیرش قطعنامه۵۹۸ شورای امنیت ملل متحد توسط رژیم ایران آغاز شد و مراحل زیر را طی کرد.
مراحل عملیات فروغ جاویدن
تسخیر گل داوود و پاتاق
تسخیر شهر کرند
نبردهای کرند تا اسلامآباد
تسخیر شهر اسلامآباد
درگیریهای اسلامآباد تا تنگه چهارزبر
نبردهای چهارزبر
نبردهای گردنه حسنآباد و سیاهخور تا بازگشت به اسلامآباد
تسخیر شهر اسلامآباد
در ادامه پیشروی ارتش آزادیبخش ملی ایران ساعت۱۰ دوشنبهشب مجاهدین وارد شهر اسلامآباد (بزرگترین شهر پس از کرمانشاه در این استان) شدند و طی یک سلسله عملیات، اسلامآباد به تسخیر کامل ارتش آزادیبخش ملی درآمد و پاکسازی شد. پس از استقرار ارتش آزادیبخش در میدان اصلی شهر و تصرف تپه معروف چیاکاوانه، که در دست نیروهای بسیجی بود، ابتدا ازسوی دو مقر اصلی سپاه و کمیته در اوایل خیابان منشعب از میدان اصلی (خیابان کارخانه قند) بهجانب مجاهدین، تیراندازی شد و پس از آن مراکز حکومتی اسلامآباد به طور کامل پاکسازی شد و به تصرف مجاهدین درآمد.
تنگه چهارزبر
از گردنه حسنآباد تا تنگه چهارزبر، دشت حسنآباد واقع شدهاست که دشت بزرگ کاسهمانندی است که ۸ الی ۹کیلومتر جاده از داخل آن میگذرد. دورتا دور این دشت را ارتفاعات و کوهها فرا گرفتهاند. تنگه چهارزبر که مسیر خروجی این دشت به سوی کرمانشاه است، حدود ۴کیلومتر طول دارد.
اولین تک بزرگ نیروهای ارتش آزادیبخش در ساعت۷ و ۳۰دقیقه صبح سهشنبه در شرایطی که بیسیمهای رژیم ایران یکلحظه از درخواستهای مصرانه برای اعزام هرچه بیشتر نیرو برای کمک بازنمیماند، آغاز شد. در این تک که تا شبهنگام ادامه داشت ۱۶تیپ رزمی در جبهههای متعدد آن شرکت داشتند و ضربه سنگینی به نیروهای رژیم ایران زدند. در همین حین و از ابتدای روز، رژیم ایران با نیروی هوایی و هوانیروز خود از یکسو بیوقفه بمباران میکرد تا فرصتی برای رسیدن نیروهای تازه نفسش پیدا شود.
گردنه حسنآباد، سیاهخور و بازگشت
نیروهای رژیم ایران برای قطعکردن خطوط پشتسر نیروهای آزادیبخش در چهارزبر بیش از ۲۵هزار تن از قوای خود را از راههای فرعی و از طریق زمینی و هوانیروز تا ساعت۸ بعدازظهر چهارشنبه به حوالی گردنه حسنآباد و همچنین انتهای گردنه حسنآباد به سمت اسلامآباد آوردند و قصد داشتند آنها را در کلیه مسیرها و ارتفاعات اطراف مستقر کنند.
نیروهای پاسداران در منطقه «سیاهخور» (واقع در شرق اسلامآباد بین گردنه حسنآباد و شهر اسلامآباد) و در کلیه ارتفاعات و تپههای پیرامون آن مستقر شده بودند. مرکز فرماندهی نیروهای رژیم ایران در منطقه سیاهخور پایگاهی بود در حوالی روستای سیاهخور که سه تپه مشرف بر آن پایگاه نیز در دست آنها بود؛ بنابراین ۱۶تیپ رزمی که از چهارزبر بازمیگشتند، تماماً در معرض حمله و کمین نیروهای رژیم ایران بودند.
ابتدا دوتیپ ارتش آزادی در ارتفاعات اطراف گردنه حسنآباد با نیروهای رژیم ایران جنگ تن به تن داشتند، به طوری که راه تسلط نیروهای رژیم ایران بر این قسمت از جاده را سد کرده بودند. به این ترتیب راه بازگشت سایر تیپهای رزمی مجاهدین از چهارزبر باز شد. در پی درگیریهای بعدی ارتفاعات جنوبی جاده نیز بهتصرف نیروهای ارتش آزادیبخش درآمد.
نهایتاً حوالی ظهر پنجشنبه کمین رژیم ایران در «سیاهخور» درهم شکست و پایگاه فرماندهی آنها در نزدیکی روستای سیاهخور با ۳تپه مشرف بر آن توسط مجاهدین تسخیر شد و نیروهای باقی مانده توانستند با استفاده از مسیرهای مختلف به اسلامآباد برسند.
آمار و چگونگی وضعیت نیروهای رژیم ایران
مجموع نیروهای رژیم ایران که در عملیات فروغ جاویدان مقابل مجاهدین قرار گرفته بودند،به۲۰۰هزار نفر میرسید.
براساس اطلاعیههای رسمی رژیم ایران اعم از اطلاعیههای ستاد «فرماندهی کل قوا» و اطلاعیهها و اظهارات سرکردگان سپاه پاسداران و ارتش و همچنین بر اساس اظهارات دیگر سردمداران و مسئولان رژیم ایران و مندرجات مطبوعات رژیم و نیز براساس مکالمات بیسیمی نیروهای مختلف رژیم ایران که توسط ستاد فرماندهی مجاهدین برروی نوار ضبط شده است، اسامی یکانهای نظامی و پایگاهها و قرارگاههای شناختهشده آنها که در مقابله با ارتش آزادیبخش شرکت داشتند آمده است.
لازم به یادآوری است که رژیم ایران شمار انبوهی از نیروهای خود در مساجد و ادارات و کارخانهها و انجمنهای اسلامی در سراسر کشور را بهطور «بسیجی» بر اینها میافزود و در مواردی هم جداگانه اعزام مینمود.
تلفات رژیم ایران در عملیات فروغ جاویدان
بر اساس جمعبندی گزارشات و مشاهدات مجاهدین از صحنههای مختلف جنگ در عملیات فروغ جاویدان مجموعهی تلفات رژیم ایران، از کشته و زخمی، از ابتدا تا انتهای عملیات به ۵۵هزارتن بالغ میشد.
شهدای عملیات فروغ جاویدان
درجریان عملیات فروغ جاویدان و مجموعه درگیریهای مربوط به آن، ۱۳۰۴ تن از رزمندگان و فرماندهان ارتش آزادیبخش جان باختند. ۵تن از اعضای هیئت اجرایی سازمان مجاهدین خلق ایران که هریک فرماندهی یک تیپ رزمی را بهعهده داشتند، همراه با ۱۱تن از معاونان هیئت اجرایی، در زمره جانباختگان و این شهدا بودند.
انعکاس عملیات فروغ جاویدان در بین دشمن
سرتیپ پاسدار همدانی نیز در تاریخ ۸مرداد ۱۳۷۵ در تلویزیون رژیم گفت: «… در طول هشت سال جنگ اینچنین عملیاتی انجام نداده بودیم. هاشمی، بهعنوان جانشین فرمانده کل قوا، توی شهر کرمانشاه بود. بسیج همگانی در طول هشتسال بیسابقه بود. عملیات مرصاد دهروز طول کشید…».
صیاد شیرازی، جانشین رئیس ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح رژیم در ۵مرداد ۱۳۷۶ در رادیوی رژیم گفت: «گفتم وضعیت خیلی اضطراری است و چارهای نداریم… این چهجور دشمنی است که همچنان دارد میآید جلو… منافقین ریختند به شهر و با حالت گستاخانهای شهر را تحت سلطه گرفتند. به خلبان کبرا گفتم شروع کنید به آتش روی اینها… ولی هر چی میزدند، جایشان دوباره پر میشد. یک سماجت عجیبی داشتند… هواپیماهای فانتوم میزدند… باز میدیدیم جایشان پر میشد…».
پاسدار سعید قاسمی در ۱۳آبان ۹۱ چنین گفت: «سرپل ذهاب سقوط کرد. کرند غرب: سقوط کرد. تنگهای داریم به نام تنگه پاتاق، که اگر نبردهای آریوبرزنی اتفاق بیافتد کسی برود در تنگه پاتاق این گلدان پلاستیکی را ول بده تو سر دشمن، دشمن نمیتواند از این تنگه عبور بکند، سقوط کرد! اسلامآباد: سقوط کرد.
نبرد رسید به سی کیلومتری کرمانشاه در نقطه ای بنام تنگه چهارزبر که اسمش را گذاشتیم تنگه مرصاد، سقوط کرد! تاریخ نوشت پسرم ظرف گذشت این سه روز بعد از قطعنامه و دو روز بعد از آن، به یک اعتبار از شما بیش از ۱۲هزار نفر و به یک روایتی دیگر بیش از ۲۲ هزار، دشمن اسیر از شما گرفت. وقت نمیکردند سازمان مجاهدین خلق غنیمتیهای شما را جمع کنند.»
به این ترتیب عملیات بزرگ فروغ جاویدان که بزرگترین عملیات طراحی شده ارتش آزادیبخش ملی ایران برای سرنگون کردن رژیم خمینی بود پایان یافت. اگرچه هدف این عملیات که رسیدن به تهران و محقق کردن آزادی مردم ایران بود محقق نشد اما این عملیات تاثیرات سیاسی و ژئوپلیتیک عظیمی برجای گذاشت که هنوز هم سران رژیم ایران را وحشت زده می سازد . سرکردگان رژیم و آخوندهای حکومتی بارها از این که حاکمیت در این عملیات سرنگون و جارو نشده است ابراز شادمانی میکنند.
دلیل ترس و نگرانی سران رژیم ایران از مقاومت ایران و بهخصوص مجاهدین همین است که می دانند دیر یا زود نبردی دیگر مشابه یا غیرمشابه با عملیات فروغ جاویدان در راه خواهد بود و این بار طرف پیروز این نبرد ارتش آزادی خواهد بود.
🟢 #نه_شاه_نه_شیخ
🍏# مجاهدین_خلق ایران # کانونهای شورشی
🌳 # مریم رجوی #ایران
