شوک و وحشت وهراس درفضای خلیج فارس وکشورهای منطقه حاکم است ، وضعیت به کدام سمت خواهد رفت
من بهتازگی چند روزی را به گفتگو با تحلیلگران و دیپلماتهای عرب، ایرانی، اسرائیلی، آمریکایی و اروپایی گذراندم که در کنفرانس منطقهای «سیر بنییاس» در ابوظبی، در کنار خلیج فارس، گرد هم آمده بودند. فضایی که در آنجا حاکم بود، با هر آنچه پیشتر در این مکان تجربه کرده بودم، تفاوت داشت؛ نه از جنس «شوک و بهت»، بلکه «شوک و هراس».
این هراس ناشی از درک تدریجی این واقعیت است که جنگ اخیر با ایران که توسط آمریکا و اسرائیل آغاز شده، در نهایت به وضعیتی منجر خواهد شد که در آن، ایران بیش از هر زمان دیگری بر همسایگانش مسلط خواهد بود. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هرگز ایالات متحده را به شروع کردن این جنگ ترغیب نکردند، اما زمانی که جنگ آغاز شد، تصور میکردند آمریکا طرحی برای پایان دادن به آن دارد. آنها گمان میکردند آمریکاییها میدانند که تنها دولتی که پیشتر عمدتاً با تکیه بر قدرت هوایی سرنگون شده، ژاپن بوده، آن هم با استفاده از دو بمب اتمی. بنابراین، این احساس آزاردهنده وجود دارد که ایالات متحده و اسرائیل ماجرایی را آغاز کردهاند که یا نمیدانند چگونه به آن پایان دهند، و یا دیگر حاضر نیستند هزینه تمام کردنش را بپردازند. در عوض، همسایگان عرب ایران باید تاوان آن را بدهند؛ آن هم در برابر ایرانی که جسورتر شده، چرا که میتواند ادعا کند در نبرد با «شیطان بزرگ» (آمریکا) و «شیطان کوچک» (اسرائیل)، کار را به تساوی کشانده است...
همه نگرانند. آنها میتوانند قطعات این پازل را کنار هم بگذارند، و به نظر میرسد تمام این نشانهها به آیندهای اشاره دارد که باید در سایهی ایرانی جسورتر و قدرتمندتر سپری شود...
به روشنی، پرزیدنت ترامپ میخواهد به مردم آمریکا بگوید که جنگ عملاً به پایان رسیده؛ اینکه ایالات متحده میتواند تمامی نفتکشهای مورد نظرش را از تنگه هرمز عبور داده و به آبهای آزاد برساند؛ و اینکه ما میتوانیم با خیال راحت تکیه دهیم، پاپکورن بخوریم و منتظر بمانیم تا محاصره اقتصادی نیروی دریایی ما، رژیم ایران را چنان تحت فشار بگذارد که تسلیم شود و شرایط ما را برای آتشبس دائمی بپذیرد.
اما افسوس که در اینجا، اوضاع به گونهای دیگر دیده میشود.
یکی از مقامات ارشد نفتی امارات در جلسهای، نقشه دیجیتالیای را به من نشان داد که حملات بیوقفه ایران به ناوگان نفتکشهای متعلق به امارات را به تصویر میکشید... اینها حملاتی بسیار پیچیده هستند که عمدتاً با استفاده از موشکهای کروز و پهپادها انجام میشوند و دقیقاً به موتورخانه نفتکشها اصابت کرده و آنها را از کار میاندازند؛ و هر بار درست به هدف میزنند. سپس امارات ناچار میشود یدککشهایی را برای نجات خدمه و یدککشیدن نفتکشهای از کار افتاده اعزام کند. این اتفاق تقریباً هر روز رخ میدهد...
به نظر میرسد راهبرد تهران این است که ترامپ را بر سر دوراهی دشواری قرار دهد؛ اینکه کدام «زهر» را میخواهد بنوشد: یا تن دادن به توافقی ضعیف که صرفاً برای حفظ ظاهر است - توافقی که در آن تهران در ازاء بازگشایی تنگه هرمز و وعدههایی مبهم درباره خلع سلاح هستهای، تضمینهای امنیتی بلندمدت و لغو تحریمها را دریافت میکند - و یا از سرگیری جنگ (که به دلیل عدم محبوبیتش، تا حدی باعث شکست حزب ترامپ در انتخابات میاندورهای شد)؛ اقدامی که قطعاً موجب جهش دوباره قیمت نفت شده و موقعیت ترامپ را نزد مردم آمریکا بیش از پیش متزلزل خواهد کرد.
در این کنفرانس چند دانشگاهی ایرانی حضور داشتند که یکی از آنها بین ایران و خارج در رفتوآمد است. تصویری که آنها ترسیم کردند، کشوری بود که اصلاً نمیخواهید با آن وارد رقابت «نفس حبس کردن» (تحمل فشار طولانیمدت) شوید؛ با این حال، اکنون دقیقاً در چنین وضعیتی قرار داریم.
مسئله فقط این نیست که این رژیم پس از سالها زندگی تحت تحریم، به تحمل سختیها خو گرفته و چنان بر اوضاع مسلط است که مردم ایران هیچگونه نقش یا صدایی از خود در این میانه ندارند...
ترامپ و بنیامین نتانیاهو هرگز به این مسئله فکر نکرده بودند. آنها صرفاً تصور میکردند که با حذف رهبری موجود، کل نظام ایران فرو میپاشد و دمکراسی از میان خاکسترهای آن سر بر میآورد. اما در واقعیت، رهبری نظام خشمگینتر، افراطیتر و با انسجام کمتر، اما همچنان کاملاً بر امور مسلط، باقی ماند.
یکی از دانشگاهیان ایرانی حاضر در کنفرانس، وضعیت داخلی ایران را «اسفبار اما قابلتحمل» توصیف کرد. هرگز نباید توانایی مردم در سازگاری با شرایط را دستکم گرفت. این دانشگاهی افزود که اکنون زنان بسیاری را میبینید که بدون حجاب سوار بر موتورسیکلت در شهر تردد میکنند؛ چرا که رژیم عملاً از اجبار زنان به داشتن حجاب دست کشیده است، زیرا دریافته که نمیتواند همزمان با تحمیل سختیهای اقتصادی سنگین، محدودیتهای مذهبی سختگیرانهای را نیز اعمال کند.
یک دیپلمات عراقی که گهگاه به تهران سفر میکند، احساسات پیچیده بسیاری از ایرانیان را نسبت به این رژیم و همچنین نسبت به ترامپ و نتانیاهو برایم اینگونه توصیف کرد: «ایرانیان عرق ملی زیادی دارند.» او خاطرنشان کرد که شمار بسیار بیشتری از آنچه تصور میکنید، در زمان حمله به کشور از رژیم حمایت خواهند کرد؛ و در عین حال، شمار بیشتری از آنچه فکر میکنید، پس از پایان جنگ علیه رژیم خواهند بود...
به گمانم تلاش دمکراتها برای قطع بودجه جنگ، اشتباه خواهد بود... اگر بودجه نهادی را قطع کنید، مسئولیت پیامدهای آن نیز بر عهده شما خواهد بود. به عبارت دیگر، ترامپ تا ابد مدعی خواهد شد که ایرانیها را در تنگنا قرار داده بود، اما دمکراتها با این اقدام، زیر پای او را خالی کردند. دمکراتها نباید هیچگونه اقدامی انجام دهند که موجب تضعیف اهرم فشار ایالات متحده بر ایرانیها شود. این رژیمی بیمار است که در منطقه و سراسر جهان، بازیگری حقیقتاً بیثباتکننده و بدخواه محسوب میشود.
دمکراتها باید بر نقاط قوت خود در کنگره تکیه کنند و بر انجام تحقیقاتی جامع پیرامون تمامی ابعاد این جنگ پافشاری نمایند؛ اقدامی که به مردم آمریکا اجازه میدهد دریابند این جنگ تا چه اندازه فاقد برنامهریزی درست بوده و چه آسیبهای سنگینی به حضور نظامی ایالات متحده در منطقه وارد کرده است (موضوعی که پیت هگست، وزیر دفاع، تلاش کرده آنرا پنهان کند) و اینکه چرا افراد بیکفایتی که هدایت آن را بر عهده داشتند، باید اخراج شوند...
ایران [که قبلاً جرأت اقدام در تنگه هرمز را نداشت، با شروع جنگ-م] تصمیم گرفت دست به قمار بزند و کنترل تنگه هرمز را به دست بگیرد.
اکنون که ایران با موفقیت از این اهرم استفاده کرده، این ابزار به سلاحی دائمی در زرادخانهاش تبدیل خواهد شد...
دولت ترامپ سرانجام [در جنگ تعرفههای گمرکی-م] به آتشبسی با پکن دست یافت که باعث شد چین جریان صادرات «عناصر کمیاب» را از سر بگیرد؛ اما چین پیامی بسیار صریح نیز همراه آن فرستاد: «هر زمان که بخواهیم، میتوانیم دوباره این کار را تکرار کنیم.» در مورد ایران و تنگه هرمز نیز وضع به همین منوال است. در برخورد با ایران و چین، ترامپ - به دلیل عدم آیندهنگری و نیاندیشیدن به گامهای بعدی - به تهران و پکن اجازه داد تا یکی از بدیهیترین، و در عین حال پرهزینهترین درسهای ژئوپلیتیک را به او بیاموزند: «دشمن هم در تصمیمگیریها حق رأی (یا تأثیرگذاری) دارد»...
شورای همکاری خلیج فارس که ساختار اصلی ائتلاف در منطقه محسوب میشود و شامل عربستان سعودی، امارات، بحرین، قطر، کویت و عمان است، عملاً دچار فروپاشی شده است. اکنون دو ائتلاف جدید در حال شکلگیری هستند: یکی متشکل از اسرائیل، امارات، یونان، قبرس و هند؛ و دیگری «ائتلاف دفاعی مکه» که شامل عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان است. در این میان، قطر و عمان نیز هر یک به دنبال توافقهای اختصاصی خود با تهران هستند.
به گفته وزارت امور خارجه عربستان، در تاریخ ۲۶ اکتبر، شاهزاده خالد بن سلمان (وزیر دفاع عربستان)، سید عاصم منیر (فرمانده ارتش پاکستان) و ابراهیم کالین (مقام ارشد اطلاعاتی ترکیه) به تهران سفر کردند تا با رئیسجمهور مسعود پزشکیان و محسن رضایی (دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران) گفتگو کنند. هدف از این دیدار، آنطور که اعلام شده، «کاهش تنشها میان طرفهای بحران کنونی» و «تشویق به گفتگو و یافتن راهحلهای دیپلماتیک» بوده است.
برای مقامات اماراتی بسیار شوکهکننده بود که دیدند سعودیها به این سرعت در برابر تهران سر خم کردند. تازه، این اقدام نتیجهای هم در بر نداشت. حوثیهای تحت حمایت ایران، در واقع حملات خود به عربستان سعودی را تشدید کردهاند...
لبنان از نخستوزیر و رئیسجمهوری ممتاز برخوردار است، اما شکاف موجود میان شیعیان و سایر مسلمانان و مسیحیان لبنان که ایران از آن بهرهبرداری کرده و در پی عمیقتر کردن آن است، مانع از آن میشود که دولت بیروت بتواند شبهنظامیان حزبالله (وابسته به ایران) را خلع سلاح کند؛ گروهی که پیوسته لبنان را به جنگی با اسرائیل میکشاند که هیچیک از مردم لبنان به آن رأی ندادهاند. عراق نیز میان یک دولت منتخب و شبهنظامیان غیرمنتخب هوادار ایران که طبق قواعد خودشان عمل میکنند، دچار دودستگی شده است.
فلسطینیها نیز دچار تفرقه هستند؛ نه تنها میان حماس و تشکیلات خودگردان فلسطین، بلکه میان همین تشکیلات فاسد و نسل جوان و نوظهوری از فلسطینیان که خواهان پاکسازی آن و برگزاری انتخاباتی برای روی کار آمدن رهبری فلسطینی سالم و مشروع هستند.
هرچه کشورهای حوزه خلیج فارس بیشتر دریابند که دیگر نمیتوانند تأمین امنیت خود را به واشنگتن واگذار کنند، امنیت آنها بیشتر به تواناییشان در همکاری با یکدیگر وابسته خواهد شد. متأسفانه، آنها همچنان درگیر رقابتهای قدیمی قبیلهای، نزاعهای مذهبی و سیاسی، و ائتلافهای رقیب هستند. این منطقه واقعاً به نوعی «همسایگی» (همکاری میان همسایگان) نیاز دارد؛ چرا که طوفانی از سمت غرب در راه است...
صالح المشنوق، یک استاد دانشگاه سنت-جوزف در لبنان، گفت که نظرسنجیهای اخیر نشان میدهند حدود نیمی از مردم لبنان - شامل اکثریت مسلمانان سنی و نه فقط مسیحیان - از توافق صلح با اسرائیل حمایت میکنند؛ رقمی که تقریباً دو برابر میزان آن از یک سال پیش است. او گفت: «ما میخواهیم بخشی از خاورمیانهای باشیم که به هم پیوسته، مرفه، و از نظر سیاسی و مذهبی مداراگر است؛ اما اگر همچنان درگیر جنگ با اسرائیل باشیم، جنگی که تنها در جهت منافع ایران و گروه نیابتیاش حزبالله در لبنان است، چنین چیزی محقق نخواهد شد»...
اگر بتوان به نحوی آن چنگال مرگبار ایرانی را که همواره آماده است تا آخرین فلسطینی و تا آخرین لبنانی را فدای ایدئولوژی بیمارگونهی «اسلامفاشیستی» خود کند کنار زد، و همزمان سایهی سنگین و فلجکنندهی بنیادگرایان یهودی و حماس را نیز از میان برداشت، آنگاه ارادهای برای ایجاد تغییرات بنیادین در سراسر این منطقه شکل خواهد گرفت.
این جنگ با ایران، که بدون هیچگونه متحد، مشروعیت جهانی، «طرح جایگزین» و درکی از پویاییهای داخلی ایران آغاز شد، هرگز نباید شروع میشد. با این حال، چگونگی پایان یافتن آن بسیار حائز اهمیت است، زیرا بر سیاست تکتک کشورهای منطقه تأثیر خواهد گذاشت و پیامدهای آن در سطح جهانی نیز احساس خواهد شد.
نیویورک تایمز - به قلم: تاماس فریدمن
🍏# مجاهدین_خلق ایران # کانونهای شورشی 🌳 # مریم رجوی 🌻 پیوند این بلاک با توئیتر BaharIran@7
