اول ماه مه « ۱۰ اردیبهشت » روز جهانی کارگران و زحمتکشان جهان
روز جهانی کارگر؛ از مطالبات تاریخی تا بحران معیشتی در ایران
روز جهانی کارگر نمادی از ایستادگی طبقه مولد در برابر نابرابری و تلاش برای احقاق حقوق بنیادین انسانی در سراسر جهان است. این مناسبت یادآور فداکاریهای کارگرانی است که برای کاهش ساعات کار و بهبود شرایط زیستی خود، مسیر تاریخ را تغییر دادند. با این حال، در آستانه اول ماه می سال ۲۰۲۶، طبقه کارگر در ایران با شرایطی بیسابقه و بسیار دشوار روبهرو شده است. سیاستهای تنشزای نظامی و جنگی در کنار محدودیتهای شدید ارتباطی، معیشت میلیونها خانوار را به مرز فروپاشی کشانده است. قطع ۶۰ روزه اینترنت و پیامدهای ویرانگر جنگ اخیر، نه تنها اشتغال را تهدید کرده، بلکه سفره کارگران را از همیشه کوچکتر ساخته است.
پیشینه تاریخی و علت نامگذاری روز جهانی کارگر
ریشههای شکلگیری روز جهانی کارگر به اعتراضات گسترده اول می سال ۱۸۸۶ میلادی در شهر شیکاگو باز میگردد. در آن زمان، کارگران خواستار کاهش ساعات کاری به ۸ ساعت در روز و بهبود ایمنی محیطهای تولیدی بودند. برخورد خشونتآمیز پلیس با معترضان در میدان «هایمارکت»، منجر به کشته و مجروح شدن تعدادی از فعالان کارگری گردید. پس از این حوادث، کنگره بینالمللی کارگران در سال ۱۸۸۹، روز اول می را به عنوان نماد همبستگی جهانی برگزید. از آن زمان تاکنون، این روز مجالی برای بازنگری در قوانین حمایتی و حقوق صنفی زحمتکشان در تمامی قارهها است.
مطالبات اولیه در روز جهانی کارگر شامل دستمزد عادلانه، حق تشکیل اتحادیه و لغو کار اجباری کودکان بود. این جنبش توانست در قرن ۲۰ میلادی تغییرات شگرفی در استانداردهای کار جهانی ایجاد کند و دولتها را به پاسخگویی وادارد. امروزه در اکثر کشورهای دنیا، این مناسبت به عنوان یک تعطیلی رسمی برای بزرگداشت نقش کلیدی نیروهای مولد گرامی داشته میشود. با این حال، ماهیت این روز در جوامع مختلف بسته به میزان آزادیهای مدنی و وضعیت اقتصادی، تفاوتهای بسیاری دارد. برای کارگرانی که در جوامع توسعهیافته زندگی میکنند، این روز فرصتی برای چانهزنی بر سر رفاه بیشتر و امنیت شغلی پایدار است.
وضعیت وخیم و اعتراضات معیشتی کارگران ایران در سالهای اخیر
در سالهای اخیر، طبقه کارگر در ایران تحت تأثیر تورم فزاینده و سوءمدیریت اقتصادی، سختترین دوران معیشتی خود را سپری کرده است. عدم تناسب دستمزدهای مصوب با خط فقر واقعی، باعث شده تا بسیاری از خانوارها توان تأمین نیازهای اولیه را نداشته باشند. اعتراضات صنفی در واحدهای بزرگ صنعتی، نشاندهنده عمق نارضایتیها از معوقات مزدی و عدم اجرای درست طرح طبقهبندی مشاغل است. کارگران بارها با تجمعات مسالمتآمیز، خواستار رسیدگی به وضعیت قراردادهای موقت و تامین امنیت شغلی در محیطهای پرخطر شدهاند. سرکوب مطالبات صنفی و نبود تشکلهای مستقل، فشار روانی و اقتصادی بر این قشر را به شدت افزایش داده است.
در آستانه فرا رسیدن روز جهانی کارگر، آمارهای غیررسمی حاکی از سقوط قدرت خرید مزدبگیران به کمترین میزان در دهههای اخیر است. بسیاری از نیروهای متخصص و کارگران فنی به دلیل ناامیدی از آینده شغلی، مسیر مهاجرت یا تغییر شغل را پیش گرفتهاند. در این میان، کارگران فصلی و ساختمانی که فاقد هرگونه پوشش بیمهای هستند، بیشترین آسیب را از نوسانات اقتصادی دیدهاند. شکاف طبقاتی در جامعه به شکلی بیسابقه گسترده شده و طبقه متوسط به سمت دهکهای پایین درآمدی سقوط کرده است. این وضعیت بحرانی، بستری برای اعتراضات مداوم فراهم کرده که ریشه در نیازهای اولیه و حیاتی جامعه کارگری دارد.
پیامدهای جنگ اخیر و قطع اینترنت بر معیشت خانوادههای کارگری
جنگ ۴۰ روزه که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ ادامه داشت، ضربه نهایی را بر پیکر اقتصاد نیمهجان وارد کرد. با وجود برقراری آتشبس، اینترنت از اولین روز جنگ تا کنون، به مدت ۶۰ روز قطع باقی مانده است. این انسداد ارتباطی باعث تعطیلی هزاران کسبوکارهای آنلاین و خرد شده که بخش بزرگی از کارگران غیررسمی در آنها اشتغال داشتند. گزارشهای رسانههای رسمی در ۲۰ روز اخیر نشان میدهند که نرخ بیکاری در بخش خدمات و آیتی به طرز چشمگیری صعودی شده است. خانوادههای کارگری که هزینههای زندگی آنها به شدت افزایش یافته، اکنون با پدیده بیکاری اجباری و ناگهانی مواجه شدهاند.
تاثیرات مخرب سیاستهای جنگطلبانه در آستانه روز جهانی کارگر بیش از هر زمان دیگری در سفرههای مردم نمایان شده است. قیمت کالاهای اساسی در طول ۶۰ روز گذشته به دلیل اختلال در زنجیره تأمین و شوکهای نظامی، جهشی چند برابری داشته است. بسیاری از کارخانهها به دلیل نبود قطعات و اختلال در مبادلات، خطوط تولید خود را متوقف کرده و کارگران را به مرخصی اجباری فرستادهاند. «تا این لحظه، از مجموع بیمههای بیکاری ثبتشده در این ۴۰ روز، تقریباً یکسوم مربوط به زنان است» که نشاندهنده عمق فاجعه است. این شرایط، فشارهای مضاعفی را بر دوش نانآوران خانوار گذاشته و امنیت روانی جامعه را به کلی مختل کرده است.
تحلیلی بر شاخصهای بیکاری و ناامیدی در بازار کار ملی
دادههای آماری منتشر شده در فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد که نرخ بیکاری جوانان به رقم ۲۱.۲ درصد رسیده است. این در حالی است که بیکاری در میان زنان شاغل به دلیل شرایط جنگی و قطع اینترنت، به حدود ۱۵ درصد افزایش یافته است. کاهش نرخ مشارکت اقتصادی در ماههای اخیر، گویای ناامیدی مطلق نیروی کار از یافتن شغل در یک فضای پرتنش نظامی است. روز جهانی کارگر امسال برای ایرانیان، به جای جشن و سرور، با اضطراب ناشی از آیندهای نامعلوم و هزینههای گزاف زندگی گره خورده است. بسیاری از واحدهای تولیدی کوچک توان پرداخت عیدی و پاداش پایان سال کارگران خود را به دلیل رکود ناشی از جنگ نداشتند.
تحلیل مشترک شاخصهای اقتصادی نشان میدهد که کوچک شدن سفره کارگران، نتیجه مستقیم اولویت دادن به جاهطلبیهای نظامی ملایان بر رفاه عمومی است. کارگرانی که در بخشهای خدماتی و لجستیکی فعال بودند، به دلیل قطع اینترنت ۶۰ روزه، منبع درآمد خود را به طور کامل از دست دادهاند. در حالی که جهان به سمت اقتصاد دیجیتال حرکت میکند، کارگر ایرانی با ابتداییترین ابزار کار خود یعنی ارتباطات آزاد بیگانه شده است. سهم فارغالتحصیلان بیکار از کل بیکاران به ۳۶.۶ درصد رسیده که نشاندهنده هدررفت سرمایههای انسانی در این بحران است. بزرگداشت روز جهانی کارگر تحت چنین شرایطی، یادآور ضرورت تغییر در رویکردهای کلان سیاسی برای نجات معیشت مردم است.
ضرورت همبستگی طبقاتی در برابر فشارهای مضاعف اقتصادی
امروز بیش از هر زمان دیگری، همبستگی میان لایههای مختلف مزدبگیر برای عبور از این بحران چندبعدی الزامی به نظر میرسد. روز جهانی کارگر باید به پلتفرمی برای اعتراض به سیاستهایی تبدیل شود که نان را از دهان زحمتکشان میرباید. قطع ارتباطات بینالمللی و هزینهکرد منابع ملی در تنشهای هستهای و موشکی، تضاد آشکاری با منافع طبقه کارگر و حقوق بنیادین آنها دارد. کارگران ساختمانی، معدنکاران و کارکنان بخش خدمات، همگی در یک زنجیره آسیبپذیر از پیامدهای جنگ و تحریمهای ارتباطی قرار گرفتهاند. تلاش برای بازیابی حقوق صنفی، تنها راه مقابله با سونامی بیکاری است که جامعه را تهدید به فروپاشی میکند.
روز جهانی کارگر در سال ۱۴۰۵، آزمونی بزرگ برای وجدان بیدار جامعه در حمایت از کسانی است که چرخ تولید را میچرخانند. آمارها حاکی از آن است که نرخ اشتغال زنان به ۱۰.۴ درصد سقوط کرده که فاجعهای برای توسعه پایدار محسوب میشود. باید در نظر داشت که هزینههای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده از جنگ، بار دیگر از جیب طبقه ضعیف و از طریق مالیاتهای پنهان تأمین خواهد شد.
منابع
- دانشنامه بریتانیکا May Day: Origin and Global Celebration of Labour Rights
- خبرگزاری آنا قطع اینترنت بیشترین آسیب را به مشاغل زنانه در فضای مجازی وارد کرد
- خبرگزاری ایسنا آخرین نرخ بیکاری اعلام شد
🟢 # مرگ_بر_خامنهای
🍏# مجاهدین_خلق ایران # کانونهای شورشی
🌳 # مریم رجوی #ایران
