چه کسانی اکنون قدرت را در ایران در دست دارند؟هرم قدرت دست چه کسانی است - نگاهی به ساختار قدرت پس از کشته شدن رهبران ارشد در نظام
آتن — اسرائیل یکی پس از دیگری رهبران ارشد ایران را هدف قرار داده است.
نخست، آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در آغاز جنگ کشته شد. اکنون علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران که یکی از قدرتمندترین چهرههای کشور بهشمار میرفت، نیز کشته شده است. همچنین شماری از دیگر فرماندهان ارشد نظامی و سیاسی نیز جان خود را از دست دادهاند.
با حذف این تعداد از رهبران ارشد، این پرسش مطرح میشود که اکنون چه کسی ایران را اداره میکند؟ در ادامه نگاهی به ساختار قدرت در این کشور، آنچه مشخص است و آنچه هنوز نامعلوم است، میاندازیم.
جانشین خامنهای
قدرت نهایی در ایران در اختیار رهبر جمهوری اسلامی است؛ مقامی که از زمان تأسیس جمهوری اسلامی در سال ۱۹۷۹ پس از انقلاب، در رأس هرم قدرت قرار داشته است.
پس از کشته شدن خامنهای، پسر ۵۶ سالهاش، مجتبی خامنهای، بهسرعت بهعنوان رهبر جدید ایران معرفی شد. او چهرهای مرموز است و از زمان کشته شدن پدر ۸۶ سالهاش در حمله هوایی، در انظار عمومی دیده نشده است.
این روحانی از مدتها پیش یکی از گزینههای این سمت محسوب میشد، با وجود آنکه هرگز بهصورت رسمی به یک مقام دولتی انتخاب یا منصوب نشده بود. او ارتباط نزدیکی با سپاه پاسداران دارد.
گفته میشود دیدگاههای او حتی از پدرش نیز سختگیرانهتر است. بهطور رسمی، او اکنون فرمانده نیروهای مسلح ایران است و تصمیمگیری درباره برنامه هستهای کشور نیز در اختیار او قرار دارد.
اما آیا واقعاً او ادارهکننده ایران است؟
اسرائیل: رهبری ایران دچار آشفتگی است
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت: «من مطمئن نیستم چه کسی اکنون ایران را اداره میکند. مجتبی، آیتالله جایگزین، ظاهر نشده است. آیا شما او را دیدهاید؟ ما ندیدهایم و نمیتوانیم بگوییم دقیقاً چه اتفاقی در آنجا در حال رخ دادن است.»
همسر مجتبی خامنهای، زهرا حداد عادل، نیز در همان حملهای که پدرش را کشت، جان خود را از دست داد. مقامات آمریکایی و اسرائیلی نیز گفتهاند که او در همان حمله زخمی شده است.
نتانیاهو افزود: «ساختار فرماندهی و کنترل ایران در آشفتگی کامل قرار دارد.»
بورجو اوزچلیک، پژوهشگر ارشد امنیت خاورمیانه در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد (یک اندیشکده دفاعی بریتانیایی)، گفت حذف این تعداد از رهبران ارشد میتواند نظام جمهوری اسلامی را دگرگون کند، اما این تغییر ممکن است تدریجی باشد.
او گفت: «رهبری اهمیت دارد و از دست رفتن تصمیمگیرندگان کلیدی در حوزههای سیاست، اطلاعات، امنیت داخلی و ارتش پیامدهای تحولآفرینی خواهد داشت.»
او افزود تمرکز بیش از حد بر اصطلاح «فروپاشی رژیم» باعث نادیده گرفتن این واقعیت شده که رژیم هماکنون نیز در حال تغییر است. با این حال، تأثیر کامل جنگ ممکن است زمانبر باشد و «باید برای تغییراتی آماده باشیم که ممکن است سالها طول بکشد، نه هفتهها یا ماهها.»
سپاه پاسداران
بهگفته بسیاری از تحلیلگران، قدرت واقعی اکنون در دست سپاه پاسداران ایران است.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، گفت: «اکنون سپاه همان دولت است.»
او توضیح داد که پیش از جنگ، رهبری غیرنظامی کشور کاملاً تابع رهبر بود و سپاه دومین نیروی قدرتمند کشور محسوب میشد. اما اکنون، با نبود خامنهای و اقتدار کمتر پسرش، «در واقع این سپاه پاسداران است که کشور را اداره میکند.»
سپاه پاسداران پس از انقلاب ۱۹۷۹ بهعنوان نیرویی برای حفاظت از حکومت دینی شیعه شکل گرفت و بعدها در قانون اساسی تثبیت شد و بهصورت موازی با ارتش فعالیت کرد.
نیروی قدس سپاه نقش کلیدی در شکلگیری آنچه ایران «محور مقاومت» مینامد، داشته است؛ از جمله حمایت از بشار اسد در سوریه، حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و دیگر گروههای مسلح منطقه.
ارتشی با عملکرد مستقل
در اوایل جنگ، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، اشاره کرده بود که واحدهای نظامی کشور بهطور مستقل از کنترل دولت مرکزی عمل میکنند.
او در اول مارس به شبکه الجزیره گفت: «واحدهای نظامی ما اکنون عملاً مستقل هستند و بر اساس دستورالعملهای کلی که از پیش دریافت کردهاند، عمل میکنند.»
در پاسخ به پرسشی درباره حملات به کشورهای خلیج فارس، از جمله عمان، او گفت: «آنچه در عمان رخ داد انتخاب ما نبود. ما به نیروهای مسلح خود گفتهایم در انتخاب اهداف دقت کنند.»
«لایههای متعدد رهبری»
به گفته علی واعظ، احتمال حمله آمریکا یا اسرائیل به ایران از مدتها پیش مطرح بوده و جمهوری اسلامی برای آن برنامهریزی کرده است.
او گفت: «اشتباه آمریکا و اسرائیل این بود که تصور کردند ایران مانند یک سازمان تروریستی است و با حذف چند لایه از رهبران، دچار فلج و فروپاشی میشود. در حالی که ایران یک دولت است و لایههای متعددی از رهبری دارد.»
او افزود حتی اگر همه فرماندهان ارشد کشته شوند، افراد ردههای پایینتر میتوانند جای آنها را پر کنند.به گفته او: «این تصور که این نظام با حذف چند ده رهبر ارشد فرو خواهد پاشید، چیزی جز یک توهم نیست.»
🟢 # مرگ_بر_خامنهای
🍏# مجاهدین_خلق ایران # کانونهای شورشی
🌳 # مریم رجوی #ایران
